iltasyazilim
FD Üye
Asya Kıtasının Bedensel Özellikleri,Asya Kıtasının özellikleri, Asya Kıtası özellikleri hakkında veri
Asya kıtasındaki yer şekillerinin oluşumunda kıtada etkili olan Huron, Kaledonya, Hersinya ve Yüksek Dağ Himalaya kıvrım sistemi etkin olmuşturHuron kıvrım sistemi kıtanın güneyinde Arabistan ile Hindistan (Dekkan) yarımadalarında etkin olmuştur
1 zamanda birincil oluşan Kaledonya kıvrımları kıtanın kuzeyinde Yenisey ve Lena nehirleri arasında etkili olmuştur 1 zamanın sonunda Hersinya kıvrımları kıtanın Güneyi, Batısı ve Güneydoğusunda etkili olmuştur Kıtadaki en etkili kıvrım sistemi ise 3 zamandaki Yüksek Dağ Himalaya kıvrım sistemidir Kıtanın batısından doğusuna dek çok geniş sahada etkilidir Kıtanın en yüksek yerleri bu kıvrım sisteminin olduğu yerlerdir
Kıtanın ve bununla birlikte dünyanın en yüksek zirvesi EVEREST (8848 mt ) Himalayalar üzerinde yer alır ÇinNepal sınırındadır Kıtada buzul etkisi Avrupa ya göre çok azdır Asya kıtasında çok geniş alanlar kaplayan platolar vardır Kapladığı bölge azami olan, bununla birlikte yükseltisi en fazla olan platosu TİBET PLATOSUdur
Kıtada; Pamir, Orta Sibirya, Doğu Sibirya, Kazakistan, Dekkan, İran, Arabistan platosu gibi genişliği artı olan platolar vardır Sıradan yükseltisi minimum olan platoyu ORTA SİBİRYA PLATOSU oluşturur Kıtanın en büyük ovasını BATI SİBİRYA OVASI oluşturur Batı Türkistan ovasıda Asya Kıtasının iç kesimlerindeki önemli bir ovadır Oysa bir kısmını Kızılkum ve Karakum Çölleri oluşturur
Kuzey Sibirya Ovasıda kayda değer bir düzlüktür Orta Asyada dağlar ve platolar arasındaki kapalı havzalarda kayda değer düzlüklerdir Bunlar TARIM ve TURFAN HAVZASIdır Turfan Havzası dünyanın en hain havzasıdır (154 mt ) Asya Kıtasındaki Kızılkum, Karakum, Taklamakan, Gobi, Tar, Rubul Hali, Nüfud, Deşti Lut, Deşti Kebir gibi büyük çöller vardır Asyada akarsular tarafından oluşturulmuş büyük alüvyal ovalarda vardır Bunlar: Mezapotamya (Irak), İndus Ovası (Pakistan), Ganj Ovası (Hindistan) ve Kuzey Çin Ovasıdır (sarı ve mavi ırmaklar tarafından oluşturulmuştur)
Yeryüzünde yalnızca Amerika ve Asya kıtasında bütün iklimler görülür ( Amerikayı tamamiyle düşünürsek geçerlidir ) dolayısıyla da bütün iklim tipleri görülür en fazla görülen iklim tipini ise Karasal İklim tipi oluşurur Sıcaklıklar Kuzeyden Güneye içten artış gösterir Yıllık sıradan sıcaklık farkının en fazla olduğu yer ORTA ASYAdır Kıtadaki takvim yağış tutarında da büyük farklılıklar görülür Kıtanın en düşük yağış bölge yerleri; Kuzey Kıyıları, Çöl alanları, fazla yüksek dağlık alanlardır Kıtada azami yağış Güney ve Güneydoğu Asyadadır (Bu sahadaki yağışların artı olmasındaki en etkin faktör Muson Rüzgarları dır Dolayısyla buraya Muson Bölgesi adı verilir ( Musonlar Asyası) Kıtada yağışı en fazla ASSAM bölgesinde görülür (Hindistanın Kuzeydoğusu) kıtanın ve bununla birlikte dünyanın maksimum yağış ölçülen istasyonu Assamdaki ÇERAPUNÇİdir (11 630 mm ) Asya kıtasının akarsularının boyları uzun, su birleştirme havzaları geniş, eğimleri artı, rejimleri düzensizdir
Uzunluğu azami olan akarsuyu OBİdir (5700 km ) Kıta akarsuları döküldükleri yerlere göre gruplandırılır:
Kuzey Buz Denizine dökülenler : Obi, Yenisey, Lena Büyük Okyanusa dökülenler : Amur, Sarı (Hoangho), Mavi (Yangçe) Hint Okyanusuna dökülenler : Mekkong, Brahmaputra, Ganj, İndus, Şattül Arap (FıratDicle) Kapalı havzaların en manâlı akrsuları ise Seyhun (Siriderya), Ceyhun (Amuderya) ve Tarımdır Seyhun ve Ceyhun Aral Gölüne dökülür Tarım ise Tarım havzasında kaybolur Obi Nehri, Ural, Altay ve Sayan Dağlarından beslenir Asya Kıtasında göl sayısı azdır En büyük gölünü Aral Gölü oluşturur (64 500 km kare ), (Hazar deniz olarak kabul edildiği takdirde) Öteki önamli göllerini ; Baykal, Balkaş, Issık, Lop, Zatsan, Lut gölleri oluşturur Her türlü iklim tipi görüldüğü için bitki örtüsünde de büyük farklılık vardır Her cins ur görülmekle birlikte 3 keskin tümör kuşağı seçilir ; Kuzeyde Tundra, Sibiryada ve Güneyde Orman (Sibiryada iğne yaprakları) *
Asya kıtasındaki yer şekillerinin oluşumunda kıtada etkili olan Huron, Kaledonya, Hersinya ve Yüksek Dağ Himalaya kıvrım sistemi etkin olmuşturHuron kıvrım sistemi kıtanın güneyinde Arabistan ile Hindistan (Dekkan) yarımadalarında etkin olmuştur
1 zamanda birincil oluşan Kaledonya kıvrımları kıtanın kuzeyinde Yenisey ve Lena nehirleri arasında etkili olmuştur 1 zamanın sonunda Hersinya kıvrımları kıtanın Güneyi, Batısı ve Güneydoğusunda etkili olmuştur Kıtadaki en etkili kıvrım sistemi ise 3 zamandaki Yüksek Dağ Himalaya kıvrım sistemidir Kıtanın batısından doğusuna dek çok geniş sahada etkilidir Kıtanın en yüksek yerleri bu kıvrım sisteminin olduğu yerlerdir
Kıtanın ve bununla birlikte dünyanın en yüksek zirvesi EVEREST (8848 mt ) Himalayalar üzerinde yer alır ÇinNepal sınırındadır Kıtada buzul etkisi Avrupa ya göre çok azdır Asya kıtasında çok geniş alanlar kaplayan platolar vardır Kapladığı bölge azami olan, bununla birlikte yükseltisi en fazla olan platosu TİBET PLATOSUdur
Kıtada; Pamir, Orta Sibirya, Doğu Sibirya, Kazakistan, Dekkan, İran, Arabistan platosu gibi genişliği artı olan platolar vardır Sıradan yükseltisi minimum olan platoyu ORTA SİBİRYA PLATOSU oluşturur Kıtanın en büyük ovasını BATI SİBİRYA OVASI oluşturur Batı Türkistan ovasıda Asya Kıtasının iç kesimlerindeki önemli bir ovadır Oysa bir kısmını Kızılkum ve Karakum Çölleri oluşturur
Kuzey Sibirya Ovasıda kayda değer bir düzlüktür Orta Asyada dağlar ve platolar arasındaki kapalı havzalarda kayda değer düzlüklerdir Bunlar TARIM ve TURFAN HAVZASIdır Turfan Havzası dünyanın en hain havzasıdır (154 mt ) Asya Kıtasındaki Kızılkum, Karakum, Taklamakan, Gobi, Tar, Rubul Hali, Nüfud, Deşti Lut, Deşti Kebir gibi büyük çöller vardır Asyada akarsular tarafından oluşturulmuş büyük alüvyal ovalarda vardır Bunlar: Mezapotamya (Irak), İndus Ovası (Pakistan), Ganj Ovası (Hindistan) ve Kuzey Çin Ovasıdır (sarı ve mavi ırmaklar tarafından oluşturulmuştur)
Yeryüzünde yalnızca Amerika ve Asya kıtasında bütün iklimler görülür ( Amerikayı tamamiyle düşünürsek geçerlidir ) dolayısıyla da bütün iklim tipleri görülür en fazla görülen iklim tipini ise Karasal İklim tipi oluşurur Sıcaklıklar Kuzeyden Güneye içten artış gösterir Yıllık sıradan sıcaklık farkının en fazla olduğu yer ORTA ASYAdır Kıtadaki takvim yağış tutarında da büyük farklılıklar görülür Kıtanın en düşük yağış bölge yerleri; Kuzey Kıyıları, Çöl alanları, fazla yüksek dağlık alanlardır Kıtada azami yağış Güney ve Güneydoğu Asyadadır (Bu sahadaki yağışların artı olmasındaki en etkin faktör Muson Rüzgarları dır Dolayısyla buraya Muson Bölgesi adı verilir ( Musonlar Asyası) Kıtada yağışı en fazla ASSAM bölgesinde görülür (Hindistanın Kuzeydoğusu) kıtanın ve bununla birlikte dünyanın maksimum yağış ölçülen istasyonu Assamdaki ÇERAPUNÇİdir (11 630 mm ) Asya kıtasının akarsularının boyları uzun, su birleştirme havzaları geniş, eğimleri artı, rejimleri düzensizdir
Uzunluğu azami olan akarsuyu OBİdir (5700 km ) Kıta akarsuları döküldükleri yerlere göre gruplandırılır:
Kuzey Buz Denizine dökülenler : Obi, Yenisey, Lena Büyük Okyanusa dökülenler : Amur, Sarı (Hoangho), Mavi (Yangçe) Hint Okyanusuna dökülenler : Mekkong, Brahmaputra, Ganj, İndus, Şattül Arap (FıratDicle) Kapalı havzaların en manâlı akrsuları ise Seyhun (Siriderya), Ceyhun (Amuderya) ve Tarımdır Seyhun ve Ceyhun Aral Gölüne dökülür Tarım ise Tarım havzasında kaybolur Obi Nehri, Ural, Altay ve Sayan Dağlarından beslenir Asya Kıtasında göl sayısı azdır En büyük gölünü Aral Gölü oluşturur (64 500 km kare ), (Hazar deniz olarak kabul edildiği takdirde) Öteki önamli göllerini ; Baykal, Balkaş, Issık, Lop, Zatsan, Lut gölleri oluşturur Her türlü iklim tipi görüldüğü için bitki örtüsünde de büyük farklılık vardır Her cins ur görülmekle birlikte 3 keskin tümör kuşağı seçilir ; Kuzeyde Tundra, Sibiryada ve Güneyde Orman (Sibiryada iğne yaprakları) *